فولاد ضد زنگ که با نام فولاد استیل در بازار ایران شناخته می شود، در آلیاژهای مختلفی تولید می گردد. نکته مشترک بین تمامی انواع ورق استیل، مقادیر بالای نیکل و کروم است. حضور این دو عنصر آلیاژی در ترکیب شیمیایی فولاد ایجاد خاصیت مقاومت به خوردگی می کند.
فولاد استیل به عنوان یکی از پرکاربردترین متریال مهندسی بوده و در آلیاژهای مختلفی تولید می شود. آلیاژ استفاده شده برای تولید این محصول یکی از عوامل اصلی تعیین کننده قیمت ورق استیل است.
آلیاژهای ۳۰۴، ۳۱۶، 316Ti، ۳۰۹، ۳۱۰، ۳۲۱، ۴۱۰، ۴۲۰ و ۴۳۰ از جمله آلیاژهای استیل به شمار می روند که کاربرد فراوانی دارند و برای ساخت انواع ورق استیل مورد استفاده قرار می گیرند. به سوال آلیاژ چیست، در مقاله ای دیگر از آیرومارت پاسخ داده ایم.
فولاد استیل و انواع ورق های استیل
فولاد استیل یا فولاد زنگ نزن نوعی آلیاژ آهن است که حاوی درصد بالایی از کروم (حداقل ۱۰٫۵٪) می باشد. وجود کروم باعث ایجاد لایه ای محافظ روی سطح فلز شده و از زنگ زدگی و خوردگی جلوگیری می کند. فولاد ضد زنگ یا استیل علاوه بر مقاومت بالا در برابر رطوبت و مواد شیمیایی، ظاهر براق و زیبایی داشته و در صنایع مختلف از جمله ساختمان سازی، خودروسازی، تجهیزات پزشکی و لوازم خانگی کاربرد فراوانی دارد.
بیشتر بخوانید: فروش مقاطع تخت فولادی اعتباری
ورق های استیل در انواع مختلف تولید می شوند که هرکدام ویژگی ها و کاربردهای خاص خود را دارند. از جمله معروف ترین و پرکاربرد ترین ورق های استیل می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- استیل 304
- استیل 316
- استیل 430
- استیل دکوراتیو
لازم به ذکر است که ورق های استیل در ضخامت ها و ابعاد مختلف تولید شده و قابلیت خم کاری، برشکاری و جوشکاری دارند.
جدول انواع استیل به صورت خلاصه و دسته بندی شده در ادامه ذکر شده است.
| جدول انواع ورق استیل |
| بر اساس آلیاژ |
سری200، سری 300، سری 400، سری 500، سری 600 |
| بر اساس خاصیت مغناطیسی |
بگیر، نکیر |
| بر اساس شکل ظاهری |
براق، رنگی، طرح دار، خش دار، مات |
| بر اساس کاربرد |
صنعتی، دکوراتیو |
| بر اساس نام تجاری |
داپلکس، اینکونل، مونل |
انواع الیاژ استیل
فولاد استیل در گریدهای متفاوت و در مقاطع مختلفی تولید می شوند. از جمله مهم ترین عناصر آلیاژی موجود در استیل، کروم و نیکل بوده که منجر به ایجاد خواصی از جمله مقامت به خوردگی در این متریال می شود.
انواع آلیاژهای استیل را می توان به دو دسته مغناطیسی (بگیر) یا غیر مغناطیسی (نگیر) تقسیم بندی کرد. در ادامه، انواع آن ها معرفی شده است.
بیشتر بخوانید: تفاوت ورق استیل بگیر و نگیر
آلیاژهای استیل بگیر
آلیاژ استیل ۴۱۰
مغناطیسی بودن، از مهم ترین خواص استیل ۴۱۰ است که منجر شده این نوع استیل به فولاد استیل بگیر معروف شود. مقدار کروم در این فولادها بیشتر از نوع نگیر و مقدار نیکل آن کمتر از آن هاست. این سری استیل ها ارزان تر از خانواده نگیر به شمار می رود. همچنین ورق استیل ۴۱۰ بین استیل های بگیر کمترین قیمت را دارد.
آلیاژ استیل 420
فولاد ضد زنگ 420 به دلیل پایداری فاز ماتنزیت سختی و مقاومت به سایش بالایی دارد. به همین دلیل از این فولاد برای ساخت قیچی، چاقو و ابزاری از این دست استفاده میشود. قیمت استنلس استیل 420 بیشتر از استیل 410 بگیر است.
آلیاژ استیل 430
استیل گرید 430 گران قیمتترین آلیاژهای استیل بگیر است. قابلیت عملیات حرارتی این آلیاژ آن را مناسب برای کاربردهای گوناگون میکند. عمده کاربرد ورق 430 در ساخت بدنه برخی لوازم خانگی میباشد. به همین دلیل قیمت ورق استیل 430 بر محصولات تولیدی این صنعت تاثیرگذار است.
مشخصات فولاد استیل ۴۳۰ و دیگر انواع، به ترکیب شیمیایی وابسته است. ترکیب شیمیایی انواع استیل ورق بگیر در جدول زیر آورده شده است:
| ترکیب شیمیایی انواع فولاد استیل بگیر |
| نوع استیل |
کربن % |
% سیلیسیم |
منگنز % |
کروم % |
| 410 |
0/14 |
1 |
1 |
13 |
| 420 |
0/47 |
1 |
1 |
13/5 |
| 430 |
0/08 |
1 |
1 |
17 |
انواع ورق استیل نگیر (غیر مغناطیسی)
استیل ۳۰۴
این نوع استیل که در بازار با نام استیل نگیر یا استیل ۱۸-۸ (۱۸ درصد کروم و ۸ درصد نیکل) هم شناخته می شود، بیشترین کاربرد را در صنایع مختلف دارد. انواع فولاد استیل ۳۰۴ نگیر در دو نوع کم کربن و پرکربن ساخته می شوند که نوع کم کربن با نام استیل 304L معروف است.
حرف L نشان دهنده میزان کم کربن این فولاد است. حضور کربن کمتر در این نوع استیل آن را مناسب برای جوشکاری می کند. در دسته استیل های غیر مغناطیسی، قیمت ورق استیل ۳۰۴ نگیر از دیگر انواع ارزان تر است.
آلیاژ استنلس استیل 316
استیل 316 هم در دسته استیل های نگیر قرار داشته و مشابه استیل ۳۰۴ این نوع فولاد هم در نوع کم کربن 316L تولید می شود. نوع کربن این فولاد هم قابلیت جوشکاری مناسبی دارد. قیمت ورق استیل ۳۱۶ بیشتر از ورق ۳۰۴ است. تفاوت استیل ۳۱۶ و ۳۰۴ در عنصر مولیبدن است که در ۳۰۴ وجود ندارد.
استیل ۳۲۱
استیل 321 را میتوان نوع تیتانیوم دار استیل 304 دانست. به دلیل حضور تیتانیوم در ساختار این فولاد مقاومت به خوردگی مرزدانهای بهبود یافته است. قیمت ورق استیل 321 با قیمت ورق 304 و 316 برابر نیست و در واقع بیشتر است.
از استیل 321 برای ساخت قطعات با کاربرد در دمای بالا هم میتوان استفاده کرد. آلیاژ مذکور به دلیل مقاومت در برابر اکسیداسیون به استیل نسوز 321 نیز معروف است.
آلیاژ استیل 316Ti
این نوع فولاد زنگ نزن علاوه بر مقادیر نیکل و کروم، مقادیر قابل توجهی از تیتانیوم هم در ساختار خود دارد. وجود تیتانیوم در این فولاد باعث ایجاد مقاومت به خوردگی مرزدانهای میشود. قیمت این نوع فولاد زنگ نزن در دسته استیلهای نگیر گران قیمتترین میباشد.
ترکیب شیمیایی انواع فولاد استیل نگیر در جدول زیر آورده شده است:
| ترکیب شیمیایی انواع فولاد استیل نگیر |
|
| نوع استیل |
کربن % |
سیلیسیم % |
منگنز % |
کروم % |
نیکل % |
مولیبدن % |
تیتانیوم % |
| 304 |
0/07 |
1 |
2 |
18/25 |
9/25 |
_ |
_ |
| 316 |
0/07 |
1 |
2 |
17/5 |
11/5 |
2/25 |
_ |
| 321 |
0/08 |
1 |
2 |
18 |
10/5 |
_ |
0/28 |
| 316Ti |
0/08 |
1 |
2 |
17/5 |
12 |
2/25 |
0/32 |
آلیاژهای استیل نسوز
استیل 309
این فولادها به دلیل مقاومت به اکسیداسیون سطحی در دمای بالا به استیل نسوز معروف میباشند. مقاومت این ورق به اکسیداسیون تقریبا تا دمای 1000 درجه سانتیگراد میباشد. این ورق در تمامی سایزهای موجود قابل تامین میباشد.
دسته فولادهای زنگ نزن نسوز گرانتر از سایر دستهها میباشد. همچنین استیل 309 ارزانتر از ورق نسوز 310 است. ورق 309 در حالت کم کربن هم تولید میشود که به استیل 309S معروف است.
استیل 310
مقادیر نیکل و کروم این استیل بیشتر از نوع 309 میباشد. به دلیل این نوع ترکیب شیمیایی مقاومت حرارتی استیل نسوز ۳۱۰ تا دمای 1100 درجه سانتیگراد افزایش یافته است.
همانطور که گفته شد این ورق گرانتر از استیل 309 است. این ورق در نوع 310S هم تولید میشود که نوع کم کربن و قابل جوشکاری آن میباشد. لیست قیمت ورق استیل 310 در سایت آیرومارت بروز است.
ترکیب شیمیایی انواع فولاد استیل نسوز در جدول زیر آورده شده است:
| ترکیب شیمیایی انواع فولاد استیل نسوز |
| نوع استیل |
کربن % |
% سیلیسیم |
منگنز % |
کروم % |
نیکل % |
| 309 |
0/2 |
2 |
2 |
20 |
12 |
| 310 |
0/2 |
0/48 |
1/35 |
26/25 |
21 |
محصولات استیل در انواع مختلف وارداتی هستند و عمدتا تولید کارخانههای viraj هندوستان، posco کره، YC تایوان، Cogne ایتالیا و … میباشند.
راهنمای خرید انواع ورق استیل
در این سری از سلسله گفتگوهای زنده آیرومارت به بررسی نکاتی در مورد فولاد زنگ نزن و تفاوت آن با مقاطع فولادی، کابردهای متفاوت این مقطع و پرکاربردترین آلیاژهای استیل در صنعت پرداختیم.
همانطور که توضیح داده شد، انواع ورق استیل دارای خواص و کاربردهای متفاوتی می باشند. بنابراین در حین خرید آن ها باید چندین نکته را مورد توجه قرار داد. ویدئو زیر، در خصوص این نکات مهم تهیه شده است.
در وبسایت آیرومارت تلاش نمودهایم تا با اعلام روزانه قیمت آهن، چون قیمت ورق فولادی تحلیل هفتگی و تغییرات قیمت بازار فولاد، مقالات آموزشی و گفتگوهای زنده، گامی در مسیر ورود به دنیای فولاد برای شما عزیزان باشیم.
سوالات متداول
- تفاوت اصلی بین استیل 304 و 316 در چیست؟
استیل 316 حاوی مولیبدن بوده و مقاومت بیشتری در برابر خوردگی دارد؛ این نوع استیل مناسب برای محیط های دریایی و شیمیایی است؛ در حالی که 304 عمومی تر و ارزان تر است.
- ورق های استیل خش دار چه کاربردهایی دارند؟
ورق های خش دار به دلیل ظاهر زیبا و مقاومت در برابر سایش، در طراحی داخلی، آسانسورها و تجهیزات دکوراتیو استفاده می شوند.
- آیا ورق های استیل قابلیت جوشکاری دارند؟
بله، اغلب فولادهای استیل نگیر مانند 304 و 316 قابلیت جوشکاری خوبی دارند؛ اما باید توجه داشته که از الکترود مناسب و تنظیمات دقیق جوشکاری استفاده نمود.
